یکشنبه ۰۱ مرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۲۳
سرویس: گزارش
 |  ۶/ شهریور/ ۱۳۹۴ - ۳:۱۸
  |   نظرات: يك نظر
1,869 مرتبه بازدید
qqw

بسترهای اعتقادی و فرا ساختاری “عدد چهار” در معماری ایرانی

 

عدد چهار از اعداد مقدس است که در معماری مفاهیم نمادین و اسطوره ای را بازگو می کند. جناب آقای حسین سلطان زاده در پرسشی در این پیرامون چنین بیان نمودند:
“عدد چهار در فرهنگ ایرانی به شدت مقدس بوده است. البته عدد چهار یک عدد مقدس در بین همه فرهنگ های کهن است و فقط مخصوص ایران نیست. اما در طراحی معماری ایرانی، تأکید بسیار خاصی بر روی این موضوع صورت گرفته است، بیش از جاهای دیگر. به طوری که مهمترین طرح های معماری ایرانی، طرح های چهارتایی هستند؛ مثل چهار- طاقی، چهار- ایوانی، چهار- باغ، چهار- سو، چهار- صفه و غیره که به خوبی نشان می دهند که در ایران چه تأکید عظیمی بر روی عدد چهار شده است. تأکید بر عدد چهار، در واقع، بازتاب اعتقاد به عدد چهار و توجه به آن بوده است؛ لذا بسیاری از طرح های چهارتایی به خاطر ضرورت های کارکردی یا ضرورت های محیطی طراحی نشده اند، یعنی نه محیط و نه مصالح یا کارکرد باعث شکل گیری طرح های چهارتایی نشده اند و اتفاقاً برخی از این طرح های چهارتایی از لحاظ عملکردی و محیطی نامناسب بوده اند و فقط به دلایل فرهنگی شکل گرفته اند.
به نظر می رسد در طرح های چهارتایی یا شکل مربع، تکامل یا کامل بودن مد نظر بوده است. در این زمینه نکات مختلفی بیان شده است. یکی از عوامل بسیار مهم نقش تقدس خود عدد چهار بوده که در این زمینه نظرات مختلفی گفته شده است که البته نظر صحیح این است که عدد چهار در ساختار وجودی انسان وجود دارد. چون اعداد مقدس از منشاءهای متفاوتی تقدس یافته اند. انسان وقتی دید خودش چهار دست و پا دارد و بسیاری از جانوران نیز چهار دست و پا دارند، احساس کرد که در عدد چهار یک حکمت خاصی نهفته است. لذا عدد چهار در بسیاری از حوزه ها به کار رفت. می دانیم که عدد چهار ظرفیت های مختلفی هم دارد، مثل اینکه با عدد چهار می توان شکل مربع را شکل داد که یکی از شکل های بسیار هندسی و منظم است که همواره به بشر در طول تاریخ کمک کرده است. از طرف دیگر، عدد چهار در حوزه معماری ایستاست، اصطلاح چهار- پایه یا چهار- طاقی به خاطر ایستایی آن است. در هیچ معماری ای از جهان چنین تأکیدی بر روی عدد چهار رخ نداده که تقریباً همه طرح های مهم با عدد چهار ترکیب شده باشند.”

 

یکی از این گونه موارد چهار برکه ها هستند. چهاربرکه ها را شاید بتوان به عنوان کاملترین شکل آب انبارهای نواحی جنوب دانست. این بنا متشکل است ازگنبدی در میان چهار بازوی مستطیل شکل که از چهارسو به بیرون کشیده شده است. اصرار بر ساختن آب انبارهای چهاربخشی که ساختار زیرین آن ها از مربع و مستطیل است می تواند جلوه ای اعتقادی را بیان نماید. چهاربازوی آن در چهار جهت اصلی قرار گرفته است و گنبدی گرد چون نمادی از آسمان در مرکز آن سر بر افراشته است و بر روی چهارضلعی یا مربعی قرار گرفته که نماد زمین است. و یک سیر حرکتی از مربع نماد مکان به دایره نماد زمان را جلوه گر می شود و اگر مربع را ساختاری دارای ابتدا و انتها و حدود بدانیم می توان از محدودیت به نا محدودیت در دایره و بی انتهایی در گنبد رسید. ساختار صلیب یا چلیپا از گذسته های دور مورد استفاده معماران سراسر جهان بوده و نمادی از چهارفصل، چهار عنصر اصلی، چهارجهت و در بین النهرین سمبلی از چهار باد اصلی و باران زاست.
نقش اعتقادی این بنا در دوره ماقبل اسلام و چه بعد از آن مورد توجه بوده است اما رفته رفته کارکرد بهتر سایر الگوها جای اشکال اعتقادی را می گیرد و در موردی کم یاب چهار برکه را به مسجد تبدیل می کنند که نمونه آن در چهاربرکه ی بازار قیصریه لار قابل مشاهده است.

 

lar-7_8395


 

با تشکر از مهندس ایوب صادقی که مقاله منتشر نشده خود را در اختیار سایت خور قرار دادند. بخش های بعدی این مقاله نیز در فرصت های آتی در سایت خور منتشر خواهد شد. 


این مطلب را به اشتراک بگذارید sms whatsapp
تصویر پروفایل مدیریت سایت مدیریت سایت ایوب محمودی تمام مطالب این نویسنده

One Response to “بسترهای اعتقادی و فرا ساختاری “عدد چهار” در معماری ایرانی”

  1. ناشناس می‌گه:

    جناب مهندس این توضیح شما خیلی کمتر از اونی هست که ماهیت و فلسه عدد چرا رو مطرح بکنه و خود عدد چهار ویژگی های زیادی داره که شما به گوشه از اون اشاره کردین و این عدد به اعتقادات ما از جهان هستی و مذهب مربوط میشه و تقدس چهار بعد از ظهور اسلام در ایران بیشتر میشه

آخرین نظرات شما
  • من یک گیمنت دارم وتا ال آن کسی به من گیر نداده و من ۱۱ساله هستم خواهشن ... نزن...
    کریتوس در: گزارش مردمی از وضعیت گیم نت های خور: هیچ کس جوابگو نیست!
  • […] مصاحبه پیش تر در شماره سوم نشریه خورشید لارستان به چاپ رسیده است. مطالب مرتبط: […]...
    بازنشر: گفتگو با محبوبه جوکار عضو فعال کانون محیط زیست دانشگاه بوعلی سینا همدان در: دانلود سومین شماره نشریه خورشید لارستان
  • زنده باد جناب مدیر کل خوب به فکر لامرد است...
    دلسوز در: گزارش باقری فرد از احداث سه تونل بزرگ توسط اداره کل راه و شهرسازی لارستان
  • برو ......مسیح حالا اومدی وحدت بعد میگی .....حالا برم به رحمان یگم...
    وحدت در: تیم فوتبال نونهالان وحدت خور به مصاف حریفان خود می رود
  • كاش مسولين با خانواده ها صحبت ميكردن!!! طرز تفكر خانواده ها در مورد ادامه تحصيل خصوصا دخترا نياز به ارتقا داره تو شهري كه واسشون افتخاره از همون راهنمايي دخترو بفرستن خون...
    دانش آموز در: گزارش مردمی از وضعیت گیم نت های خور: هیچ کس جوابگو نیست!
  • وبسایت که جای خود! آدم شک می کند خور شهرداری دارد یا نه ☺...
    ابراهیم در: دو ماه از غیر فعال شدن سایت شهرداری خور می گذرد!
  • ،انتخابات اخیرشورای شهرنشان دهنده نارضایتی مردم ازشورا وشهردارشهرخوربود،مردم به این امیدبه اعضای جدیدرای دادن که شاهدتغییروتحول در راس مدیریت شهرداری باشندتاازکارهای خودس...
    خورکهن در: یک آتش سوزی دیگر: چرا آتش نشانی خور فعال نشد؟! + تصاویر
  • جزاک الله خیر...
    خورکهن در: در آستانه سال نو: آزادی بدهکار مالی با پرداخت ۱۳۹ میلیون تومان توسط خیراندیش خوری
  • مشکل از اونجا شروع شد که لکه ی روی پیشونی ارجحیت پیدا کرد به محتوای توی پیشونی ....
    شهروند خوری در: انتخابات شورای شهر خور از زاویه آمار و ارقام
  • مردم در انتخاب شان احتمالا این نکته را لحاظ کردن که ملاک فعالیت اجتماعی و عمل کردن، مدرک گرایی نیست. و از روی سابقه فعالیت و عملکرد افراد انتخاب کردن....
    یک خوری در: انتخابات شورای شهر خور از زاویه آمار و ارقام

آیا مایل به ادامه فعالیت شهردار کنونی در دوره جدید هستید؟

نتایج

Loading ... Loading ...
آمار بازدید:

بازدید امروز: 892 بازدید

بازدید دیروز: 5592 بازدید

بازدید کل : 3430574 بازدید

رفتن به نوارابزار