یکشنبه ۳۰ دی ۱۳۹۷ ساعت ۷:۵۹
سرویس: یادداشت
 |  ۱۰/ آذر/ ۱۳۹۴ - ۱۲:۴۷
  |   نظرات: بدون نظر
1,130 مرتبه بازدید

«بزرگمهر و بزرگ امید»

 

موسی پورپلاش: به راستی خرد به چه می ماند؟ آیا آن چنان که جان را حقیقت آدمی می دانیم، خرد نیز حقیقت عقل است؟
عقل موهبت الهی است و استفاده صحیح از آن به بشر این امکان را می دهد که در راستای خلقت عدم نهاده و گام به گام در راه تکامل پیش رود. عقل یک واژه عربی است به معنای نگهدارنده. نگهدارنده در برابر کج روی ها، امّا خرد، تعقلی است همراه با حکمت هایی که از پیش تجربه شده اند چه توسط خود شخص و چه آن که محصول پیشینیان بوده باشد.
بزرگان ادبیّات این مرز و بوم، همواره بشریت را به خردورزی توصیه کرده اند و از این حیث چه کسی والاتر از حکیم طوسی (قرن ۵-۴) شاعری بزرگ که حکمت و خرد را در جای جای شاهنامه اش، چون مشعلی روشن به همراه داشته است.
در این باب، یکی از زیباترین توصیفات وی، ظهور بزرگ مردی به نام «بزرگمهر» است. شخصی با سنِّ کم که درایت و حکمتش با تعبیر خواب پادشاه، کسری نوشین روان، بر همگان عیان شد. پس از چندی مسأله بسیار بزرگ شطرنج را حل نمود. رمزگشایی از شطرنجی که هرگز ندیده بود.
به کسری چنین گفت: کای پادشاه

جهان دار و بیدار و فرمانروا
من این نغز بازی به جای آورم

خرد را بدین رهنمای آورم
* * *
به جز اینها، فردوسی بزرگ برای درک مخاطب از اهمیت خردورزی، بیش از ۲۲۰ بیت آورده که حاوی پرسش هایی است از سوی پادشاه و پاسخ هایی از جانب بزرگمهر.

ز من یادگاری ست چندی سخن

گمانم که هرگز نگردد کهن
چو بگشاد روشن دل شهریار

فراوان سخن کرد زو خواستار
* * *
پس از حکیم طوس، نابغه ای دیگر در داستان سرایی پیدا می شود. ابومحمد الیاس بن یوسف نظامی گنجه ای (قرن ۷-۶).
وی که در سرایش اشعار پس از حمد و ثنا و توحید و نعت، داستان های زیبا و توأم با عشق را به نظم کشیده است، همواره عشق را با خرد توصیه می کند. از جمله آن داستان خسرو شیرین است، در قصر پادشاه شخصی بزرگ منش، به نام «بزرگ امید» وجود دارد، حکیم روشن روان، گویی بزرگمهری در قصر کسری.
پرسش و پاسخ هایی که میان آنها می گذارد نشان از اهتمام شدید شاعر به دانش و حکمت دارد.
چو خسرو دید کان یار گرامی

ز دانش خواهد او را نیکنامی
بزرگ امید را نزدیک خود خواند

به امید بزرگش پیش بنشاند
* * *
پرسش هایی چون: اولین جنبش؟ چگونگی فلک؟ اجرام و کواکب؟ مبدا و معاد؟ گذشتن از جهان؟ در بقای جان؟ چگونگی دیدار کالبد در خواب؟ زندگی پس از مرگ؟ زمین و هوا؟ تندرستی از راه اعتدال؟ و رفتن جان از جسم؟
پند و اندرزهایی که در این پرسش و پاسخ و نیز تماثیل و حکایت دیگر بزرگان ادب و خرد این مرز و بوم از جمله: مولانا و عطار و سعدی تا به امروز که پروین از این حیث فرزند خَلَف آنها بوده، گنجینه ای بسیار ارزشمند برای نوع بشر به شمار می آید. می طلبد با ادب و طلب، به کلاس درس این بزرگان نشسته و از هر مناظره و تمثیل و حکایتی درس بگیریم. 


این مطلب را به اشتراک بگذارید sms whatsapp

آخرین نظرات شما
  • چه جالب من چندین بار تاریکه بازار رفتم و حتی از بغل این مسجد رد شدم ولی هیچ وقت نفهمیدم آنقدر توش قشنگه...
    الهه در: تصاویری زیبا از مسجد باشکوه شافعیان کرمانشاه
  • دوست عزیز افاغنه توی بستن جمع کلمه اشتباهه.افغانی ها یا افغان ها درسته...
    قنبر در: افاغنه: بودن یا نبودن؟!
  • ایران...
    بنت الهدی شریفی در: ساختمان جدید اداره زندان لارستان در سال جاری افتتاح می شود
  • پلیس...
    بنت الهدی شریفی در: خبرهای معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری فارس از انتقال آب دریا به لامرد و بزرگراه لار – بندرعباس
  • خیلی عالی دمتون گرم سالها بود دنبالش بودم . آلبوم کاملش لطفا بگذارید...
    در: دانلود تصنیف “همدم تو” با صدای مرحوم محمدرضا حقیقی لاری
  • […] لارستان دوم فروردین همین سال بود که خبری در سایت خور(اینجا) منتشر شد با این عنوان: منزل قدیمی خور و بادگیرهایش در […]...
    منزل تاریخی علی بابا کامیاب به مکان فرهنگی تبدیل می شود در: تلنگری دوباره: منزل قدیمی خور و بادگیرهایش در آستانه تخریب
  • یا حق سلام آقای محمودی، انتخاب عنوان مطلب و نوع پرداختن به محتوای مطلب مغرضانه است. به درستی عنوان نشده است که آیت الله فال اسیری برای این که گروه های دیگر حافظ را به نام...
    مرتضی اسدپور در: چرا این روحانی اسیری، سه بار آرامگاه حافظ را تخریب کرد؟!
  • یا حق سلام آقای محمودی، انتخاب عنوان مطلب و نوع پرداختن به محتوای مطلب مغرضانه است. به درستی عنوان نشده است که آیت الله فال اسیری برای این که گروه های دیگر حافظ را به نام...
    مرتضی اسدپور در: چرا این روحانی اسیری، سه بار آرامگاه حافظ را تخریب کرد؟!
  • بسیار عنوان بد و غیر حرفه‌ای انتخاب شده برای متن صرفا برای جنجالی بودن، عنوان نمی‌تواند به گونه‌ای باشد که مطلب را وارونه جلوه دهد. هر کس فقط عنوان را بخواند فکر ‌می‌کند...
    در: چرا این روحانی اسیری، سه بار آرامگاه حافظ را تخریب کرد؟!
  • خدا رحمتش کنه...
    در: گذری کوتاه به گذشته های خور: پای صحبت مرحوم حاج عبدالرحمن شاهدی + صدا

عملکرد یکساله شهرداری و شورای اسلامی شهر خور را چگونه ارزیابی می کنید؟

نتایج

Loading ... Loading ...
آمار بازدید:

بازدید امروز: 25 بازدید

بازدید دیروز: 169 بازدید

بازدید کل : 4246051 بازدید