دوشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۸ ساعت ۶:۰۳
 |  ۱/ مرداد/ ۱۳۹۴ - ۳:۵۴
  |   نظرات: ۱۱ نظر
6,701 مرتبه بازدید

اهمیت مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی

دکتر حبیب اله عباسی: در میان غذاهایی که روزانه به مصرف می‌رسد، شیر مناسب‌ترین و متعادل‌ترین ترکیبات را دارد و تنها ماده شناخته‌شده در طبیعت است که می‌تواند به‌طور متعادل تمام نیازهای بدن شامل رشد، تأمین انرژی، ساخت و ترمیم بافت‌ها را برطرف سازد و به همین جهت شیر را غذای کامل می‌نامند. شیر هر پستاندار بهترین غذا برای نوزاد همان پستاندار هست و ترکیبات آن به‌گونه‌ای است که نیازهای اولیه کودک را به‌طور کامل برطرف می‌سازد و عملاً جایگزینی ندارد. شیر در دوران کودکی، نوجوانی، بلوغ و پیری نقش مهمی را در تغذیه انسان دارد. مواد موجود در شیر رشد و نمو بافت‌ها را در دوران کودکی و نوجوانی تأمین می‌کند و در دوران بلوغ و پیری هم منبع نیرو و نشاط بوده و با حفظ قدرت و سلامت انسان، عامل مؤثری در طول عمر هست. تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف شیر و فرآورده‌های آن باعث بالا رفتن سطح تندرستی، هوش، قدرت فراگیری، طول عمر، کارایی و تأخیر در ازکارافتادگی انسان می‌شود. بر طبق بررسی‌های سازمان ملل نیز متوسط طول عمر در کشورهایی که مصرف سرانه شیر بالاتری دارند، بیشتر می‌باشد.
ترکیبات اصلی شیر عبارت‌اند از: آب، چربی، پروتئین، کربوهیدرات (لاکتوز) و خاکستر (املاح یا مواد معدنی). به مجموع چربی، پروتئین، کربوهیدرات و املاح، اصطلاحاً کل مواد جامد و به مجموع پروتئین، کربوهیدرات و املاح، مواد جامد بدون چربی شیر و یا به‌اختصار مواد جامد بدون چربی می گویند. به شیری که چربی آن گرفته‌شده است شیر پس چرخ گفته می‌شود که کل مواد جامد آن همان مواد جامد بدون چربی هست. میزان این ترکیبات در شیر گونه‌های مختلف، متغیر می‌باشد که علت اصلی آن، تفاوت در نیاز نوزادان است، زیرا همان‌طور که ذکر گردید شیر غذای منحصربه‌فرد نوزاد هست و لازم است ترکیب آن به‌نوعی باشد که نیاز نوزاد هرگونه را در ماه‌های اولیه برطرف سازد.

b915b1c6b71b464

یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی کشورها، مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی در میان جمعیت آن‌هاست. به‌طوری‌که در همه کشورهای توسعه‌یافته اروپایی و آمریکایی مصرف سرانه لبنیات بیش از ۳۰۰ کیلوگرم در سال است و در برخی از کشورها ازجمله فرانسه، هلند، فنلاند، دانمارک، نروژ، سوئد و نیوزلند بالای ۴۰۰ کیلوگرم در سال است. مصرف سرانه شیر و فرآورده‌های لبنی در ایران در بهترین حالت از ۸۰ کیلوگرم در سال تجاوز نمی‌کند که نسبت به استانداردی که از سوی سازمان خواروبار ملل متحد (فائو) و سازمان جهانی بهداشت اعلام‌شده است (۱۵۰کیلوگرم در سال) بسیار پایین است. طبق توصیه متخصصان تغذیه حداقل نیاز هر فرد به شیر و فرآورده‌های آن در سال ۱۵۰ کیلوگرم، حد مطلوب ۳۰۰ کیلو و میزان ایده آل ۴۵۰ کیلوگرم است.
طی پژوهشی که چند سال پیش روی زنان ایرانی و اروپایی انجام شد، مشخص گردید که ستون فقرات زنان ایرانی در سن حدود ۳۵ سالگی شروع به قوز کردن می‌کند در حالی در مورد زنان اروپایی شروع این پدیده در ۵۵ سالگی اتفاق می‌افتد. مهم‌ترین دلیلی که برای این امر بیان شد، کاهش ذخیره کلسیم در استخوان زنان ایرانی در مقایسه با زنان اروپایی بود که مهم‌ترین علت آن مصرف کم شیر و فرآورده‌های لبنی در میان ایرانیان در مقایسه با اروپاییان است.
طبق بررسی‌های به‌عمل‌آمده مشخص‌شده است که بیش از ۹۰ درصد مردم ایران با کمبود کلسیم و ۸۰ درصد آن‌ها با کمبود ویتامین D به‌عنوان عامل جذب حداکثری کلسیم مواجه هستند و با توجه به اینکه جمعیت ایران رو به پیری است، طی ۴۰ سال آینده جمعیت ۵/۶ میلیونی سالمندان ایرانی به بیش از ۲۶ میلیون نفر می‌رسد که اگر تا آن زمان برای افزایش میزان دریافت کلسیم تدبیری اندیشیده نشود بسیاری از این سالمندان زمین‌گیر می‌شوند.
در اینجا ذکر این نکته اساسی لازم است که بهترین منبع کلسیم که توسط بدن قابل‌جذب است، در درجه اول کلسیم موجود در شیر و پس‌ از آن سایر فرآورده‌های لبنی است. برخی از غذاهای گیاهی ازجمله اسفناج، کنجد و ارده با وجودی که سرشار از کلسیم هستند ولی کلسیم آن‌ها به دلیل اینکه توسط عوامل بلوکه کننده احاطه‌شده‌اند، قابل‌جذب نیست درنتیجه برخلاف تصور عموم به‌هیچ‌عنوان نمی‌تواند جایگزین مناسبی برای شیر و فرآورده‌های لبنی به‌ منظور تأمین کلسیم باشد. این باور غلط در مورد آهن نیز وجود دارد و خیلی از افراد تصور می‌کنند می‌توان با مصرف غذاهایی مانند اسفناج، عدس و غیره آهن موردنیاز بدن را تأمین کرد و آن را جایگزین گوشت کرد. قابل‌جذب‌ترین آهن موجود در طبیعت آهنی است که در گوشت قرمز وجود دارد.

2409_634903160771890628_l
شیر منبع بسیار خوبی برای پروتئین، کلسیم، پتاسیم، فسفر، ویتامین‌های A، D و گروه B هست ولی ازنظر آهن و ویتامین C فقیر است که باید این کمبود را با مصرف مناسب گوشت قرمز و میوه‌ها و سبزی‌جات جبران کرد. مصرف شیر باعث افزایش سلامتی افراد شده و از بسیاری از بیماری‌ها ازجمله پوکی استخوان، پوسیدگی دندان، سرطان، بیماری‌های قلبی و عروقی و فشارخون جلوگیری به عمل می‌آورد. نکته مهم این است که مصرف شیر برای تمامی سنین یک ضرورت است و سازمان‌های بهداشتی و متخصصین تغذیه مصرف حداقل ۳ واحد لبنیات را برای هر فرد ۹ سال به بالا توصیه می‌کنند. برای افراد زیر ۹ سال، این مقدار بین ۲ تا ۵/۲ واحد است. هر واحد لبنیات معادل یک لیوان شیر یا یک‌کاسه ماست یا ۳۰ گرم پنیر یا ۲ لیوان دوغ است. بهتر است فرآورده‌های مصرفی از نوع کم‌چرب و کم‌نمک باشند، زیرا مطالعات نشان داده است که از یک‌سو جذب کلسیم فرآورده‌های کم‌چرب در مقایسه با فرآورده‌های پرچرب بیشتر است و از سوی دیگر با مصرف فرآورده‌های کم‌چرب خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی به‌شدت کاهش می‌یابد. 


این مطلب را به اشتراک بگذارید sms whatsapp
دکتر حبیب اله عباسی دکتری تخصصی علوم و مهندسی صنایع غذایی از دانشگاه تهران و عضو هیئت‌علمی گروه مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور دزفول تمام مطالب این نویسنده

11 Responses to “اهمیت مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی”

  1. شهرام صالحی گفت:

    با تشکر از دکتر عباسی بخاطر مطلب بسیار مفیدشان.
    سوالی داشتم:
    برای کودکانی که به هر دلیلی در همان دوران شیرخوارگی، از شیر مادر محروم می شوند، چه جایگزینی پیشنهاد می کنید؟
    با تشکر

    • حبیب اله عباسی گفت:

      بهترین جایگزین استفاده از شیر خشک نوزاد است. البته برای سنین مختلف شیر خشک های خاصی وجود دارد. نکته مهم در مورد شیرهای خشک مخصوص نوزاد این است که ترکیبات اصلی آن را شیر گاو تشکیل می دهد با این تفاوت که در کارخانه درصد ترکیبات آن را مشابه با شیر مادر فرموله می کنند. در مورد نوزادانی که به شیر گاو حساسیت دارند توصیه می شود از شیر خشک بدون حساسیت استفاده شود. در واقع در این نوع شیرها ترکیبات موجود در شیر گاو که عامل ایجاد حساسیت است را حذف می کنند. قیمت این نوع شیرها به دلیل تگنولوژی بالایی که در ساخت انها استفاده می شود معمولا کمی بالاتراست.

  2. تام گفت:

    اینکه میگن خوردن مداوم پنیر باعث اختلال در هوشیاری فرد میشه صحت داره؟

    • حبیب اله عباسی گفت:

      این تصور که در بین عموم وجود دارد نادرست هست
      برعکس پنیر به دلیل داشتن پروتیین های بسیار مفید یک ماده مفذی برای تقویت حافظه می باشد. این مساله در مورد پنیرهایی که به روش صنعتی تولید می شوند بیشتر صادق است. زیرا در این نوع پنیرها که بیشتر شرکت های لبنی در ایران نیز تولید میکنند و به نام هایی جون پنیر سفید ایرانی، یا پنیر فراپالایش شده، یا پنیر UF در بازار موجود است به دلیل تکتولوژی خاصی که در تولید آنها استفاده می شود تقریباً تمام پروتئین های مفید شیر حفظ می شود در حالی که در پنیرهایی که به روش سنتی تولید می شوند مانند پنیر لیقوان و پنیرهای آب نمکی که خیلی شور هستند، بخش زیادی از پروتئین های مفید شیر که به نام پروتئین های آب پنیر معروف هستند، از پنیر خارج می شوند در نتیجه ارزش تغذیه ای آنها پایین می آید.

    • حبیب اله عباسی گفت:

      بهترین جایگزین استفاده از شیر خشک نوزاد است. البته برای سنین مختلف شیر خشک های خاصی وجود دارد. نکته مهم در مورد شیرهای خشک مخصوص نوزاد این است که ترکیبات اصلی آن را شیر گاو تشکیل می دهد با این تفاوت که در کارخانه درصد ترکیبات آن را مشابه با شیر مادر فرموله می کنند. در مورد نوزادانی که به شیر گاو حساسیت دارند توصیه می شود از شیر خشک بدون حساسیت استفاده شود. در واقع در این نوع شیرها ترکیبات موجود در شیر گاو که عامل ایجاد حساسیت است را حذف می کنند. قیمت این نوع شیرها به دلیل تگنولوژی بالایی که در ساخت انها استفاده می شود معمولا کمی بالاتراست.

  3. مادر گفت:

    با سلام و تشکر از مطلب بسیار مفید جناب دکتر.

    جناب دکتر بعد از یک سالگی مصرف چه نوع شیری را به عنوان کمکی شیر مادر توصیه میکنید؟

    • حبیب اله عباسی گفت:

      برای کودکان بالای یک سال می توان به تدریج از شیرهای پاستوریزه و استریل استفاده کرد. در ضمن انواع شیرهای خشک موجود در بازار مانند نان ۳ نیز قابل استفاده است. ولی نکته مهم این است که پس از یکسالگی شیر را نباید به عنوان غذای اصلی برای کودک در نظر گرفت بلکه باید ان را به دو تا سه بار در روز محدود کرد و بیشتر از غذاهای معمولی به عنوان غذای اصلی کودک استفاده کرد.

    • مادر گفت:

      متشکرم از صبر و حوصله ای که به خرج میدین اقای دکتر.

  4. دکتر گفت:

    چه قدر هم پاسخ گو هستید ماشالا

    • خوریة گفت:

      درود فراوان به شما جناب آقای دکتر عباسی افتخار خور
      شیفته ی مغرور نبودن مردمی بودن شما هستم جناب دکتر
      امیدوارم همیشه سالم و سربلند باشید?

آخرین نظرات شما
  • لطفا با مجموعه جهاد دانشگاهی تماس بگیرید....
    ایوب محمودی در: ثبت نام دوره های تخصصی جهاد دانشگاهی مرکز لارستان آغاز شد
  • سلام و خسته نباشید هزینه دوره تربیت معلم سه سال اول چقدر هست و چقدر زمان میبره؟...
    معصومه در: ثبت نام دوره های تخصصی جهاد دانشگاهی مرکز لارستان آغاز شد
  • بسیار زیبا میشه لینک دانلود آهنگ بذار بباره نم نم بارون مرحوم محمدرضا حقیقی هم بگذارید....
    در: آهنگ زیبای “چراغ” را از مرحوم محمدرضا حقیقی لاری بشنوید
  • با سلام دوست عزیز از پاسخ و نظر شما ممنونم. بنده ممکن است واژه هایی را استفاده کرده باشم که از نظر خوانندگان اندکی تند به نظر برسد اما شما به جنبه های زبان شناسی این مطلب...
    MuhammEd Ourang در: نگاهی نابخردانه به عنوان یک کهن زبان: جوابیه ای به «زیبایی شناسی زبان اچمی به مثابه ی زبانی کل نگر» در «اِوَزِ امروز»
  • ممنون از پاسخ شما حرف شما کاملا درست است و ما باید زبان لاری را حفظ کنیم . بنده در پایان نامه ی خود بر این امر تاکید کرده ام و همچنان هم در دانشگاه در حال مذاکره برای طرح...
    MuhammEd Ourang در: نگاهی نابخردانه به عنوان یک کهن زبان: جوابیه ای به «زیبایی شناسی زبان اچمی به مثابه ی زبانی کل نگر» در «اِوَزِ امروز»
  • سلام دوست عزیز، ممنون از نظر شما ببینید حرف شما تا حدی درست است. اما آنچه معیار یک زبان و گویش یا لهجه است تنها درک بین فردی نیست. این معیار وجود دارد اما معیارهایی همچون...
    MuhammEd Ourang در: نگاهی نابخردانه به عنوان یک کهن زبان: جوابیه ای به «زیبایی شناسی زبان اچمی به مثابه ی زبانی کل نگر» در «اِوَزِ امروز»
  • سلام آقای مازیار ممننو از پاسخ شما سخن شما درست است و بنده شما را برای بحث دقیق تر به این لینک که در آفتاب لارستان منتشر کرده ام و در مورد زبان های فارسی باستان و میانه ت...
    MuhammEd Ourang در: نگاهی نابخردانه به عنوان یک کهن زبان: جوابیه ای به «زیبایی شناسی زبان اچمی به مثابه ی زبانی کل نگر» در «اِوَزِ امروز»
  • با سلام دوست عزیز ممنون از پاسخ شما ما خواسته ایم که با نگاهی دقیق وضعیت زبان شناسانه ی لاری را بررسی کنیم و بنده به عنوان یک فرد متولد شهر اهل در لامرد به هیچ شهری یا گر...
    MuhammEd Ourang در: نگاهی نابخردانه به عنوان یک کهن زبان: جوابیه ای به «زیبایی شناسی زبان اچمی به مثابه ی زبانی کل نگر» در «اِوَزِ امروز»
  • به عنوان دوست(: به نوعی الگو برداری :' سعی در قدم گزاشتن به سوی آینده(; و به همراه هم! آروزی موفقیت برای هر دومان+) تشکر از رسانه و دوست عزیز به صرف انگیزه...
    حسین در: گفتگو با عرفان حمیده دانش آموز موفق خوری: در مدرسه خواجه نصیر، فرهنگ و معرفت آموختم.
  • ضمن تشکر و سپاس بابت مصاحبه کوتاه و مفید از سوی سایت خور ، برای آقا عرفان در همه عرصه ها آرزوی توفیق روز افزون را از خداوند متعال دارم....
    یونس قانع در: گفتگو با عرفان حمیده دانش آموز موفق خوری: در مدرسه خواجه نصیر، فرهنگ و معرفت آموختم.
آمار بازدید:

بازدید امروز: 40 بازدید

بازدید دیروز: 246 بازدید

بازدید کل : 4293813 بازدید