شنبه ۲۸ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۷:۲۰
 |  ۲۹/ اسفند/ ۱۳۹۶ - ۶:۰۹
  |   نظرات: يك نظر
371 مرتبه بازدید

نگاهی به آداب و رسوم نوروز در خور قدیم

 

فاطمه فضلی: نوروز در خور نیز مانند بقیه ی شهر های ایران از آداب و رسوم خاص خود برخوردار بوده است. مردم از اواخر اسفند ماه به پیشواز بهار می رفتند و حدوداً یک هفته قبل از نوروز خانه تکانی ها شروع می شد.

✍🏻این مقاله پیشتر در شماره اول نشریه خورشید لارستان منتشر شده است.

 

◾خانم ها ظرف ها و کوزه ها و… را می شستند. چون آب کم بود فرش ها را نمی شستند، آنها را به حیاط می آوردند و دار می زدند (گردگیری می کردند). اما ملافه ها و لباس ها را می شستند. تمام منزل و حتی اتاقی  که علوفه حیوانات در آن نگهداری می شد را مرتب می کردند. حیاط را آب پاشی و جارو می کردند و تا جایی که می توانستند به زیبایی و پاکیزگی منزل و خود می رسیدند. به قول یکی از بی بی ها که می گفت: النگوهایی پلاستیکی داشتیم که از خارج می آوردند و از طرف بندر به خور آورده می شد. هر کس آن النگوها را داشت زمانی که می شکست آن را بیرون نمی انداخت. نزدیک نوروز همان النگوهای شکسته شده را مثل زنجیر با چراغ دستی به هم می چسباندند. و یک یا دو متر از النگوها که به همین صورت آماده شده بود و مانند زنجیر در هم قفل شده بود را برای تزیین روی دیوار منزل می زدند.

◾در قدیم از سفره استفاده نمی کردند و تمام چیزهایی که برای نوروز آماده می کردند را درون سینی مسی می گذاشتند. سبزه ای که امروزه با گندم و… در ظرف های مختلف کاشته می شود استفاده نمی شد و کوزه های (برات) را با تخم (تله) از یک هفته قبل از نوروز سبز می کردند. خانم ها گل پِشی  (صورتی) – گل یارده ای (بنفش) و گل بوگَزرَکی (زرد) را از صحرا می چیدند و درون کوزه می گذاشتند.

◾تخم مرغ پخته را با (جوهر) که از لار می خریدند رنگ می کردند. کاهو و پیازچه را در ظرفی می گذاشتند و کنار بقیه چیزها دورن سینی مسی قرار می دادند. بعضی ها پول هم درون سینی می گذاشتند و می گفتند: تا پول همیشه در خانه مان باشد یا به اصطلاح خودمان (سال شاگَرده). سُنجُد (سِنجِد) و سَمَنی ( سَمَنو) را از لار آماده می خریدند. آینه را به صورت خوابیده می گذاشتند و تخم مرغ رنگی روی آینه قرار می دادند. اعضای خانواده دور آینه می نشستند و اعتقاد داشتند هر زمان تخم مرغ تکان خورد سال تحویل می شود. آن زمان تلویزیون، رادیو و… نبود. مردم با علم خود روز تحویل سال را می دانستند. خانم ها چند نوع شیرینی، نان، حلوا، چنگال، حلوای گَمبیله، شربت سِکَنجَبین، نان زنجبیلی و… برای نوروز آماده می کردند.

 

◾علاوه بر موارد بالا که خانم ها برای نوروز آماده می کردند حلوای کُوَیته و کلوچه برنجی را از لار می خریدند و در نوروز حتما درون سینی می گذاشتند. یکی دیگر از چیزهایی که حتما برای روز نوروز آماده می کردند برگ انجیر کوهی یا همان (کِوه) بود. فصل پاییز (بوفَه) درست می کردند. به این صورت که (خَرَکِ لَشت) را به دو نیم می کردند و می گذاشتند خشک شود بعد آن را با گندم بو داده قاطی می کردند. “بوفَه ” را هم حتما برای نوروز می گذاشتند.

◾قبل از تحویل سال غذاهای درون سینی را نمی خوردند و بعد از تحویل شدن سال آنها را مصرف می کردند. همسایه ها و اقوام روز نوروز به منزل یکدیگر می رفتند و علاوه بر دید و بازدید سینی های همدیگر را نگاه می کردند که ببینند برای نوروز هر کسی چه چیزهایی درون سینی اش گذاشته است. روز نوروز بچه ها به دم در خانه ها می رفتند و می گفتند: (عَیدی مادَی ، عَیدی مادَی) . بزرگترها بلبل مُشاتی، تخم مرغ رنگی و نُقل به عنوان عیدی به بچه ها می دادند. بلبل مُشاتی را اصغر لاری به خور می آورد و مردم می خریدند. بلبل مُشاتی را هم حتما درون سینی کنار آینه و … می گذاشتند.

◾تخم مرغ رنگی را به صورت پخته یا نپخته به خانه همسایه ها می بردند. خانم ها برای نوروز دست هایشان را حنا می بستند و همچنین روز قبل از نوروز به حمام می رفتند که اگر حمام خور به هر دلیلی باز نبود به حمام (میر) لار می رفتند. لباس های نو و رنگ رنگی می پوشیدند و سعی می کردند لباس ها سبز، صورتی یا به رنگ روشن باشد. جنس لباس ها از پارچه های (کَربَس، اطلس، چیناوی، گاز، ململ و گل ابریشمی) بود. می گفتند شب را با لباس نوروزی بخوابید تا (سال توآگَرده) یعنی همیشه لباس نو داشته باشید.

◾یکی دیگر از رسم های نوروز در خور رنگ کردن حیوانات بود. هر کس هر حیوانی داشت مثل: گوسفند، بز، گاو، کَهره و مرغ را به نشانه نوروزی دادن رنگ سبز می کرد. حیوانی که تیره بود شاخش را رنگ می کردند و حیوانی که سفید بود روی پیشانی و کمرش را رنگ می کردند. اما الاغ را هم رنگ می کردند و هم حنا روی بدنش می گذاشتند. به پارچه های رنگی صدف و (غُر) آویزان می کردند و دور سر الاغ را با آن تزیین می کردند که به آن (اوسار) می گفتند. تعدای انگشت شمار اسب هم داشتند که اسب ها را هم تزیین می کردند. هر کس حیوانش را رنگ نمی کرد صبح نوروز که حیوان ها را به چرا می بردند مردم از صاحب حیوان سوال می کردند که چرا حیوانش را رنگ نکرده است و برای همه این رسم و رسوم نوروزی مهم بود.

◾یک رسم جالب دیگر در قدیم این بود که در روز نوروز شیر را به (ناوه) نمی بردند. در روزهای عادی دو یا چند همسایه یا اقوام با هم توافق می کردند که مثلا این هفته به مدت سه روز شیر را به یک نفر بدهند. ” چون شیر کم بود هر کس به تنهایی نمی توانست با همان مقدار شیر کم پنیر، دوغ، کشک، ماست و یا … درست کند. برای همین به نوبت شیر را به صورت قرض به همدیگر می دادند. و هفته بعد یا چند روز بعد همان مقدار شیر که با وسیله ای به نام (کَندَه) اندازه گیری شده بود به قرض دهنده پس داده می شد. این کار را همین طور در طول سال ادامه می دادند چون می خواستند همه خانه ها شیر، ماست، دوغ و… داشته باشند. اما فقط روز نوروز این کار را انجام نمی دادند یا به اصطلاح (شیر را به ناوه نمی بردند) چون می گفتند شگون ندارد. روز نوروز هر کس مقدار شیری که خودش داشت را استفاده می کرد و شیر اضافه را بدون این که بخواهد پس بگیرد به همسایه یا اقوام می داد. یا به صورت پنیر و… به خانه همسایه می برد.

◾در قدیم روزی به نام سیزده به در نبود. خانواده ها همیشه برای کار در صحرا بودند. اما روزهای نوروز به خاطر آب و هوای مناسب و سرسبزی دشت و صحراها هر روز را در صحرا به سر می بردند. کودکان در آنجا بازی های مختلفی از قبیل: الله بده بارون، قُل قُلی، تَسیار، نَرز، کُتُر (یک قل دو قُل)، دارچَکول، گِل بازی و… می کردند. مردم فصل بهار و ایام نوروز را به علت مناسب بودن هوا و سر سبزی خیلی دوست داشتند. و دوست داشتند عروسی ها در نوروز باشد. که همیشه این شعر را می خواندند:

🎵

حِنجِلَی سیــــــر آبَنِم             با برگِ نیمیــــر آبَنِم

محضِ خاطر شادَ دوماد             عیــــــدِ نوروز آبَنِم

 

برگرفته از صحبت های خانم ها: کنیز جمالپور، اشرف جباری و فاطمه شجعان

ــــــــــــــ

به کانال نشریه خورشید لارستان بپیوندید

https://t.me/khourshidlarestan

 


این مطلب را به اشتراک بگذارید sms whatsapp

One Response to “نگاهی به آداب و رسوم نوروز در خور قدیم”

  1. مریم گفت:

    بسیار زیبا

آخرین نظرات شما
  • الان دیگه فضای مجازی و پارک و‌ مدرسه کوچه و خیابون پره از این حرفایی که میگین تو گیمنت میزنن گیمنت همه مشغول بازی هستن چی بشه یکی دو‌ تا حرف بد زده بشه آیا تا به حال بچه...
    علی در: گزارش مردمی از وضعیت گیم نت های خور: هیچ کس جوابگو نیست!
  • چرا قرارگاه پلیس راه شهرستان های جنوبی استان فارس (قیر و کارزین + جهرم از راه جدید دیگ اشکن + لارستان + گراش + لامرد + مهر + فراشبند + خنج) در شهر لار مرکز شهرستان لارستا...
    امراله مهماندوست در: توصیه های پلیس فتای لارستان برای بهبود امنیت فضای مجازی
  • اینجانب می گویم که محل استقرار اداره کل راه و شهرسازی شهرستان های جنوبی استان فارس ( لارستان ) در شهرستان لارستان اشتباه محض است چون اگر 1- از هر طرف فاصله شهرستان های وا...
    امراله مهماندوست در: گزارشی از نشست خبری و تجلیل اداره کل راه و شهرسازی لارستان از خبرنگاران + تصاویر
  • الحمدلله...
    سید در: یونس قانع بار دیگر به عنوان رئیس شورای اسلامی خور انتخاب شد
  • حرف اینجانب از تاریخ ۱۳۷۰/۱۲/۲۲ تا تاریخ ۱۳۷۶/۰۷/۳۰ که کارمند اداره آب و فاضلاب شهری بخش خنج بوده ام از تاریخ ۱۳۷۶/۰۸/۰۱ که کارمند شرکت آب و فاضلاب شهری کلان شهر شیراز شد...
    در: طغیان رودخانه، جاده خنج – لامرد را بست/ ۵۰ میلی متر باران در یک روز!
  • خدا قوت و آرزوی توفیق جهت مجموعه شهری...
    سلام در: در دیدار شهردار و اعضای شورای اسلامی خور با معاون عمرانی استاندار فارس چه گذشت؟
  • یک خبر خوب و امیدوار کننده نشنیدیم ها. آب و برق که نیست نان هم داره میره. امنیت هم نیست هر لحظه ممکنه یا دزد بیاد یا دزدیده بشیم🙄🙄...
    امید در: امارات حساب شرکتها و اشخاصی که با ایران کار می‌کنند را می‌بندد!
  • من محمد هادی کوهی نژاد هستم احسان الدین منصف کمال تشکررادارم...
    در: قهرمانی تیم خردسالان نبرد خور در مسابقات فوتبال یادواره شادروان اکبر دلخوش
  • […] دبیر انجمن سبزاندیشان خور در گفتگو با خبرنگار سایت خور گفت: فاز اول طرح یادگارسبز در تنگ خور با توجه به زمان […]...
    طرح «یادگار سبز» در «تنگ خور» توسط «سبزاندیشان» کلید خورد+ گزارش تصویری | آفتاب لارستان در: فاز نخست طرح یادگار سبز در تنگ خور اجرایی شد + تصاویر
  • احسنت کیفیت عکس ها خوب نیست...
    ا در: فاز نخست طرح یادگار سبز در تنگ خور اجرایی شد + تصاویر

عملکرد یکساله شهرداری و شورای اسلامی شهر خور را چگونه ارزیابی می کنید؟

نتایج

Loading ... Loading ...
آمار بازدید:

بازدید امروز: 1029 بازدید

بازدید دیروز: 1000 بازدید

بازدید کل : 4182569 بازدید